Teraz jest czwartek, 9 kwietnia 2020, 07:14

Strefa czasowa: UTC + 2




Utw├│rz nowy w─ůtek Odpowiedz w w─ůtku
Autor Wiadomo┼Ť─ç
 Tytu┼é: Przykuci do Ziemi
PostNapisane: poniedzia┼éek, 4 pa┼║dziernika 2010, 00:41 
Offline
Ranga: [1]
Avatar u┼╝ytkownika

Do┼é─ůczy┼é(a): czwartek, 2 wrze┼Ťnia 2010, 18:45
Posty: 94
Lokalizacja: Gliwice
Za┼é─ůcznik:
kapsuła.jpg
kapsu┼éa.jpg [ 84.9 KiB | Przegl─ůdane 2940 razy ]

Wbrew oczekiwaniom ÔÇ×wielki krok ludzko┼ŤciÔÇŁ wykonany 40 lat temu, 20 lipca 1969 r., przez Neila Armstronga na Ksi─Ö┼╝ycu nie da┼é pocz─ůtku tryumfalnemu marszowi cz┼éowieka w kosmos. Po zako┼äczeniu misji Apollo poprzestali┼Ťmy na lataniu na stacje orbitalne, czyli na odleg┼éo┼Ť─ç z Warszawy do Wroc┼éawia. Oto 10 powod├│w, dla kt├│rych niestety nie podbijemy kosmosu

Kosmiczny hurraoptymizm z czas├│w zimnej wojny opr├│cz bajecznych wizji skolonizowanych planet zrodzi┼é te┼╝ bardzo konkretne plany. Zanim jeszcze zd─ů┼╝y┼é opa┼Ť─ç py┼é ksi─Ö┼╝ycowy, wzniecony przez odlatuj─ůcy l─ůdownik Orze┼é z Armstrongiem i Aldrinem na pok┼éadzie, Wernher von Braun przedstawi┼é szczeg├│┼éy misji na Marsa, kt├│ra mia┼éa wyruszy─ç w listopadzie 1981 r. Wraz z ksi─Ö┼╝ycowym py┼éem opad┼é jednak r├│wnie┼╝ entuzjazm, dlatego dzi┼Ť, w 2009 r., po Marsie snuj─ů si─Ö tylko roboty, a podr├│┼╝e poza Uk┼éad S┼éoneczny pozostaj─ů w sferze marze┼ä.

Ostatnie 100 lat rozwoju techniki pozwala optymistom wierzy─ç, ┼╝e to, co jest niewykonalne dzi┼Ť, z pewno┼Ťci─ů stanie si─Ö mo┼╝liwe jutro. Wystarczy jedno prze┼éomowe odkrycie, by ruszy─ç ku gwiazdom! Pytanie tylko, czy psychicznie jeste┼Ťmy w stanie sprosta─ç trudom takiej podr├│┼╝y?

Z przeszkodami stoj─ůcymi na drodze do najdalszych zakamark├│w kosmosu w mniejszej skali zetkn─Öli┼Ťmy si─Ö przy okazji lot├│w ksi─Ö┼╝ycowych i orbitalnych. Cho─ç jest tych przeszk├│d wiele, maj─ů wsp├│lne ┼║r├│d┼éo ÔÇô ogromne odleg┼éo┼Ťci w kosmosie.



PSYCHIKA

Pi─Ö─ç miesi─Öcy misji. Jest coraz trudniej. Zaczynam liczy─ç dni. Wcze┼Ťniej tego nie robi┼éem. My┼Ťl─Ö, ┼╝e nasze zm─Öczenie narasta, bo tracimy zainteresowanie prac─ů. Nie chce mi si─Ö ju┼╝ nawet wygl─ůda─ç przez okno ÔÇô zanotowa┼é Walentin Lebiediew podczas swojego 211-dniowego pobytu na stacji kosmicznej Salut w 1982 r. O ile Rosjanie od pocz─ůtku powa┼╝nie podchodzili do stanu ducha kosmonaut├│w, o tyle NASA pocz─ůtkowo ma┼éo zajmowa┼éa si─Ö psychologicznymi aspektami misji kosmicznych. Bohaterowie kosmosu mieli by─ç lud┼║mi bez skazy, uosobieniem ameryka┼äskich idea┼é├│w, a ich nieskazitelno┼Ť─ç ÔÇô gwarantem finansowania program├│w kosmicznych. Sami astronauci te┼╝ nie chcieli dzieli─ç si─Ö z nikim swoimi problemami, bo nie mogliby w├│wczas liczy─ç na udzia┼é w kolejnych misjach. Dlatego szok wywo┼éa┼éa w 2007 r. sprawa astronautki Lisy Nowak, kt├│ra pokona┼éa samochodem 1500 km z Houston do Orlando, by napa┼Ť─ç na dziewczyn─Ö swojego by┼éego kochanka, te┼╝ astronauty. Gazety rozpisywa┼éy si─Ö o pieluchach, kt├│re Nowak za┼éo┼╝y┼éa, by nie zatrzymywa─ç si─Ö po drodze, o uzbrojeniu w postaci gazu pieprzowego, m┼éotka i pistoletu ┼Ťrutowego, sk┼éadanego no┼╝a, gumowej rurki i work├│w na ┼Ťmieci. Astronautce zarzucono pr├│b─Ö usi┼éowania morderstwa. Adwokat u┼╝y┼é w jej obronie takich argument├│w, jak ci─Ö┼╝ka depresja, nerwica natr─Öctw, bezsenno┼Ť─ç i zaburzenia psychotyczne ÔÇô problemy, kt├│re nie powinny si─Ö zdarzy─ç osobie dopuszczonej do latania w kosmos. Post─Öpek Lisy poda┼é w w─ůtpliwo┼Ť─ç szczelno┼Ť─ç sita, przesiewaj─ůcego kandydat├│w na astronaut├│w. Oni bowiem musz─ů umie─ç sobie radzi─ç nie tylko z kolegami, ale i z w┼éasnymi my┼Ťlami. Podczas dalekiego lotu utrudniony b─Ödzie kontakt z Ziemi─ů. Na pok┼éadzie psychologa nie b─Ödzie, NASA opracowuje wi─Öc wirtualn─ů kozetk─Ö ÔÇô interaktywny program Virtual Space Station, maj─ůcy pom├│c astronautom w analizie zachowa┼ä i stanu ducha. Nowych wyzwa┼ä dla psycholog├│w mog─ů dostarczy─ç te┼╝ ewentualne misje z biletem w jedn─ů stron─Ö. By┼éyby prostsze do zaprojektowania ni┼╝ te z biletem powrotnym. Buzz Aldrin uwa┼╝a, ┼╝e tak powinna wygl─ůda─ç ju┼╝ wyprawa na Marsa ÔÇô jej uczestnicy powinni czu─ç si─Ö jak dawni koloni┼Ťci, opuszczaj─ůcy dom na zawsze.



ODLEG┼üO┼Ü─ć

Od najbli┼╝szej Uk┼éadowi S┼éonecznemu gwiazdy Proximy Centauri dziel─ů Ziemi─Ö 4,2 lat ┼Ťwietlnych. W przeliczeniu na kilometry odleg┼éo┼Ť─ç ta wynosi a┼╝ 40 bilion├│w, czyli ponad 100 milion├│w razy wi─Öcej ni┼╝ na Ksi─Ö┼╝yc. Z oblicze┼ä, ile czasu potrzeba, by dotrze─ç do Proximy Centauri, przy dzisiejszej technice nijak nie chce wyj┼Ť─ç liczba, maj─ůca sens w skali ludzkiego ┼╝ycia. Ile trwa┼éaby taka podr├│┼╝? Mo┼╝na upro┼Ťci─ç rozwa┼╝ania, nie bior─ůc pod uwag─Ö czasu potrzebnego na rozp─Ödzenie i wyhamowanie statku, i przyj─ů─ç optymistycznie, ┼╝e od startu do mety p─Ödzi┼éoby si─Ö z maksymaln─ů pr─Ödko┼Ťci─ů. Misje Apollo dociera┼éy na orbit─Ö Ksi─Ö┼╝yca w trzy dni ÔÇô podr├│┼╝ do Proximy Centauri z tak─ů pr─Ödko┼Ťci─ů zaj─Ö┼éaby 900 000 lat. Sondom ÔÇô w zale┼╝no┼Ťci od u┼╝ytego nap─Ödu ÔÇô dotarcie na Ksi─Ö┼╝yc zabra┼éo od o┼Ťmiu godzin do 13 miesi─Öcy. Wymagaj─ůcy niewielkiej ilo┼Ťci paliwa silnik jonowy, kt├│ry pozwoli┼é sondzie Deep Space 1 rozwin─ů─ç pr─Ödko┼Ť─ç 56 000 km/godz., dowi├│z┼éby statek kosmiczny do Proximy Centauri w 81 000 lat. Rekord pr─Ödko┼Ťci wynosz─ůcy 240 000 km/godz. ustanowi┼é badaj─ůcy S┼éo┼äce Helios 2. W takim tempie do Proximy Centauri lecia┼éoby si─Ö 19 000 lat ÔÇô r├│┼╝nica, trzeba przyzna─ç, zauwa┼╝alna, ale zupe┼énie bez znaczenia. Tylko kilkadziesi─ůt lat trwa┼éaby podr├│┼╝ rakiet─ů o nap─Ödzie termoj─ůdrowym, kt├│ra mia┼éa powsta─ç w ramach projektu Orion ÔÇô jej mo┼╝liwo┼Ťci szacowano nawet na 3% pr─Ödko┼Ťci ┼Ťwiat┼éa. Prace nad ni─ů powstrzyma┼é jednak Traktat o Zakazie Pr├│b Nuklearnych. Wszelkie nowe pomys┼éy na nap─Öd, pozwalaj─ůcy na mi─Ödzygwiezdne woja┼╝e, nie przekraczaj─ů bariery mi─Ödzy teori─ů a praktyk─ů. Romantyczny s┼éoneczny ┼╝agiel? Je┼Ťli nie podar┼éby si─Ö przy rozwijaniu, wraz z oddalaniem si─Ö od S┼éo┼äca sprawowa┼éby si─Ö coraz gorzej i wymaga┼éby pomocy superpot─Ö┼╝nego lasera. Antymateria? Na daleki lot wystarczy┼éoby par─Ö gram├│w, na razie jednak nie umiemy jej tanio wytwarza─ç ani przechowywa─ç. Zaprojektowany w NASA statek nap─Ödzany antymateri─ů wygl─ůda┼éby na pomys┼é szalony nawet w filmie s.f., bo wraz z zapasem wodoru i antywodoru wa┼╝y┼éby 160 mln ton (wahad┼éowce wa┼╝─ů 2000 ton). Wniosek nasuwa si─Ö sam ÔÇô je┼╝eli chcemy eksplorowa─ç zakamarki kosmosu, musimy wzorem bohater├│w ÔÇ×Star TrekaÔÇŁ czy ÔÇ×Gwiezdnych wojenÔÇŁ podr├│┼╝owa─ç szybciej ni┼╝ ┼Ťwiat┼éo. Zabrania tego szczeg├│lna teoria wzgl─Ödno┼Ťci, dlatego nale┼╝y poszuka─ç dr├│g na skr├│ty tunelami czasoprzestrzennymi. To urzekaj─ůca wizja, ale na razie istniej─ůca w fizyce teoretycznej i fantastyce naukowej.

PROMIENIOWANIE

Nawet podr├│┼╝e na orbit─Ö wymagaj─ů od astronaut├│w wyj┼Ťcia spod bezpiecznego parasola magnetosfery i atmosfery, kt├│re chroni─ů Ziemi─Ö przed wype┼éniaj─ůcym przestrze┼ä kosmiczn─ů promieniowaniem. Ju┼╝ podczas pierwszej misji na Ksi─Ö┼╝yc zauwa┼╝y┼é je Buzz Aldrin: rozp─Ödzone, na┼éadowane elektrycznie cz─ůstki, wywo┼éywa┼éy b┼éyski na siatk├│wce oka. Cz─Ö┼Ť─ç promieniowania pochodzi spoza naszej Galaktyki i sk┼éada si─Ö z j─ůder atomowych, wyplutych przez eksploduj─ůce supernowe, p─Ödz─ůcych z pr─Ödko┼Ťci─ů wynosz─ůc─ů 80% pr─Ödko┼Ťci ┼Ťwiat┼éa. Przeszywaj─ů cia┼éo cz┼éowieka jak male┼äkie pociski, rozrywaj─ůc ┼éa┼äcuchy DNA i przyczyniaj─ůc si─Ö do powstawania wolnych rodnik├│w, co mo┼╝e doprowadzi─ç do ┼Ťmierci kom├│rek. ┼╣r├│d┼éem promieniowania jest te┼╝ S┼éo┼äce, kt├│re podczas burz mo┼╝e wystrzeli─ç ┼Ťmierteln─ů dawk─Ö promieniowania. Astronauci, kt├│rzy byli na Ksi─Ö┼╝ycu, mieli du┼╝o szcz─Ö┼Ťcia, ┼╝e ich wizyty nie zbieg┼éy si─Ö w czasie z eksplozjami na S┼éo┼äcu. Wp┼éyw du┼╝ych dawek promieniowania na organizm astronauty trudno przewidzie─ç. Naukowcy mog─ů oprze─ç przypuszczenia na modelach matematycznych, symulacjach komputerowych i wynikach bada┼ä os├│b nara┼╝onych na promieniowanie na Ziemi. Wed┼éug NASA dla 40-letniego m─Ö┼╝czyzny, kt├│ry je┼Ťli nie opu┼Ťci Ziemi, i tak z 20-procentowym prawdopodobie┼ästwem umrze na raka, dodatkowe ryzyko zwi─ůzane z 2,5-letni─ů podr├│┼╝─ů na Marsa wynosi od 1 do 19% ÔÇô najpewniej ok. 3ÔÇô4%. U kobiet jest dwa razy wi─Öksze ze wzgl─Ödu na ┼éatw─ů zapadalno┼Ť─ç na raka piersi i jajnik├│w. Opr├│cz nowotwor├│w naukowcy wymieniaj─ů nudno┼Ťci i wymioty, choroby serca, uk┼éadu oddechowego i pokarmowego czy za─çm─Ö. W 2001 r. badania wykry┼éy j─ů u 39 astronaut├│w, 36 z nich uczestniczy┼éo w misjach, w kt├│rych byli nara┼╝eni na stosunkowo wysokie dawki promieniowania, takich jak loty na Ksi─Ö┼╝yc. Planowanie d┼éugich podr├│┼╝y, nawet na Marsa, wymaga zaprojektowania skutecznej ochrony przed promieniowaniem. A na t─Ö ochron─Ö nie ma na razie dobrego pomys┼éu. Mo┼╝na by zamkn─ů─ç statek w b─ůblu magnetycznym na wz├│r ziemskiej magnetosfery, ale naukowcy maj─ů w─ůtpliwo┼Ťci, czy b─ůbel nie by┼éby bardziej szkodliwy ni┼╝ promieniowanie. Wydaje si─Ö, ┼╝e najlepiej zda┼éyby egzamin os┼éony zawieraj─ůce du┼╝o lekkiego wodoru ÔÇô wype┼énione wod─ů albo... plastikowe. By─ç mo┼╝e do gwiazd poleci statek z tworzywa na bazie polietylenu, z kt├│rego produkowane s─ů reklam├│wki.



MIKROGRAWITACJA

Zanim pierwsi ludzie polecieli w kosmos, naukowcy mieli obawy, czy cz┼éowiek w og├│le prze ┼╝yje stan niewa┼╝ko┼Ťci. Martwili si─Ö, czy serce b─Ödzie w stanie wykonywa─ç swoj─ů prac─Ö, czy da si─Ö je┼Ť─ç i pi─ç? Okaza┼éo si─Ö, ┼╝e organizm daje sobie nie┼║le rad─Ö i po paru dniach przyzwyczaja si─Ö do niewa┼╝ko┼Ťci, mimo trudno┼Ťci z orientacj─ů w przestrzeni, utrzymaniem r├│wnowagi czy k┼éopot├│w ze snem. Objawy przypominaj─ůce chorob─Ö lokomocyjn─ů przechodz─ů po paru dniach, wi─Öc podczas d┼éugich misji nie powinny by─ç bardziej niepokoj─ůce ni┼╝ przy kr├│tkich. Niewa┼╝ko┼Ť─ç okaza┼éa si─Ö najniebezpieczniejsza dla mi─Ö┼Ťni i ko┼Ťci. Mi─Ö┼Ťnie, kt├│re na Ziemi stale trudz─ů si─Ö pokonywaniem si┼éy grawitacji, w stanie niewa┼╝ko┼Ťci nie pracuj─ů i s┼éabn─ů. Kilkumiesi─Öczny pobyt na stacji kosmicznej, mimo ─çwicze┼ä, skutkuje utrat─ů 20ÔÇô30% masy mi─Ö┼Ťniowej i 15% sprawno┼Ťci mi─Ö┼Ťni. Zdarza┼éo si─Ö, ┼╝e po powrocie z misji kosmonauci wymagali intensywnej rehabilitacji, bo przez wiele dni nie byli w stanie nawet chodzi─ç. Ko┼Ťci ulegaj─ů demineralizacji jak podczas osteoporozy. Podczas miesi─ůca na orbicie astronauta traci tyle masy kostnej, ile starsza kobieta podczas ca┼éego roku. Po powrocie na Ziemi─Ö stan ko┼Ťci polepsza si─Ö, ale mog─ů by─ç bardziej podatne na z┼éamania. Nie wiadomo na razie, jaki wp┼éyw mia┼éaby mikrograwitacja na rozw├│j p┼éodu ludzkiego, jednak do┼Ťwiadczenia na szczurach ka┼╝─ů si─Ö martwi─ç o niedorozw├│j jego ko┼Ťci i m├│zgu.



BRAK OPIEKI ZDROWOTNEJ

┼Ümia┼ékowie, kt├│rzy wyrusz─ů na podb├│j kosmosu, b─Öd─ů nara┼╝eni nie tylko na pozaziemskie dolegliwo┼Ťci zwi─ůzane z mikrograwitacj─ů i promieniowaniem, lecz r├│wnie┼╝ na prozaiczne k┼éopoty ze zdrowiem: od ma┼éych ran przez b├│l z─Öb├│w po zawa┼é serca. I b─Öd─ů sobie musieli sami z nimi radzi─ç. Ju┼╝ dzi┼Ť a┼╝ 94% cz┼éonk├│w za┼é├│g wahad┼éowc├│w przyznaje, ┼╝e zagl─ůda┼éo do apteczki, g┼é├│wnie po to, by walczy─ç z nudno┼Ťciami, zaburzeniami snu i b├│lami. ┼╗eby zminimalizowa─ç ryzyko problem├│w ze zdrowiem, nale┼╝y zacz─ů─ç od starannego wyboru astronaut├│w. Musz─ů si─Ö oni cieszy─ç dobrym zdrowiem i kondycj─ů fizyczn─ů, jednak wielbiciele si┼éowni nie b─Öd─ů najlepszymi kandydatami, poniewa┼╝ w warunkach mikrograwitacji natychmiast by os┼éabli. Kwarantanna przed podr├│┼╝─ů zapobieg┼éaby przywleczeniu na statek chor├│b, a przestrzeganie higieny pomog┼éoby w utrzymaniu zdrowia w drodze. ┼╗adne ┼Ťrodki ostro┼╝no┼Ťci nie dadz─ů jednak 100-procentowej pewno┼Ťci, ┼╝e podczas d┼éugiego lotu nikt nie b─Ödzie niedomaga┼é ani nie ulegnie wypadkowi. D┼éugie wyprawy nie ob─Öd─ů si─Ö bez lekarza, kt├│ry w razie koniecznej interwencji b─Ödzie mia┼é trudne zadanie, poniewa┼╝ mikrograwitacja bardzo komplikuje operacje chirurgiczne ÔÇô trudno jest skoordynowa─ç ruchy czy oceni─ç si┼é─Ö nacisku. Operacja na odleg┼éo┼Ť─ç, przeprowadzana przez lekarza z Ziemi steruj─ůcego robotem, mog┼éaby si─Ö uda─ç najwy┼╝ej na Ksi─Ö┼╝ycu, gdzie op├│┼║nienie sygna┼éu wynosi┼éoby zaledwie dwie sekundy. Przy op├│┼║nieniu oko┼éo minuty przeszkolony astronauta m├│g┼éby wykona─ç operacj─Ö, pod─ů┼╝aj─ůc za wskaz├│wkami z Ziemi, dalej ÔÇô musia┼éby sobie poradzi─ç sam.



┼╗YCIE W GRUPIE

Kosmonauta Walerij Riumin, kt├│ry w kosmosie sp─Ödzi┼é w sumie ponad rok, powiedzia┼é, ┼╝e zamkni─Öcie dw├│ch ludzi w ciasnej kabinie na dwa miesi─ůce stwarza wszelkie warunki do pope┼énienia morderstwa. Zar├│wno pierwszy Amerykanin, kt├│ry polecia┼é z Rosjanami na stacj─Ö Mir, Norman Thagard, jak i ostatni astronauta na Mirze, Andy Thomas, przyznawali, ┼╝e psychicznie ci─Ö┼╝ko by┼éo im znie┼Ť─ç misj─Ö. Co robi─ç, by d┼éugi lot nie zamieni┼é si─Ö w krymina┼é? Skazanie paru os├│b na w┼éasne towarzystwo nieuchronnie prowadzi do napi─Ö─ç. Trudno spodziewa─ç si─Ö sielanki na d┼éugodystansowym statku kosmicznym, z kt├│rego nie mo┼╝na wysi─ů┼Ť─ç i wr├│ci─ç do domu ani nawet wyj┼Ť─ç za pr├│g, by wzi─ů─ç g┼é─Öboki oddech. Stres zwi─ůzany z zamkni─Öciem w grupie obcych ludzi na ma┼éej przestrzeni b─Ödzie wzmaga┼é sta┼éy strach przed ┼Ťmierci─ů, rozstanie z rodzin─ů, brak intymno┼Ťci, niewygody. Psychologowie kosmiczni obawiaj─ů si─Ö depresji i konflikt├│w, kt├│re w sytuacji zagro┼╝enia nie pozwol─ů astronautom sprawnie wsp├│┼édzia┼éa─ç, nara┼╝aj─ůc ich na ┼Ťmiertelne niebezpiecze┼ästwo. Na razie mo┼╝na pr├│bowa─ç ┼╝ycia w izolacji na... Ziemi. Od lat bawi si─Ö tak Towarzystwo Marsja┼äskie, ale prowadzone s─ů te┼╝ powa┼╝ne eksperymenty. Pod koniec marca 2009 r. w moskiewskim Instytucie Problem├│w Biomedycznych zatrzasn─Ö┼éy si─Ö drzwi blaszanego ÔÇ×statku kosmicznegoÔÇŁ, w kt├│rym na 105 dni zamkni─Öto uczestnik├│w eksperymentu Mars 500. Do naukowego Big Brothera, p┼éatnego 6 500 dol. miesi─Öcznie, zg┼éosi┼éo si─Ö 6 000 ch─Ötnych z 40 kraj├│w ÔÇô wybrano czterech Rosjan, Francuza i Niemca. By zabi─ç czas i roz┼éadowa─ç energi─Ö, musz─ů wykona─ç kilkadziesi─ůt eksperyment├│w. Na pok┼éad wzi─Öli te┼╝ ksi─ů┼╝ki, muzyk─Ö i filmy. Monitoring ma wykaza─ç, jak znios─ů zamkni─Öcie i w┼éasne towarzystwo. Symulacja uwzgl─Ödnia 20-minutowe op├│┼║nienie komunikat├│w mi─Ödzy statkiem a Ziemi─ů. Je┼Ťli wszystko p├│jdzie OK, na 2010 r. planowana jest 520-dniowa pr├│ba generalna misji marsja┼äskiej, podczas kt├│rej odb─Ödzie si─Ö m.in. symulacja l─ůdowania. Z eksperymentu Mars 500 wy┼é─ůczono kobiety, bo 10 lat temu podobna pr├│ba sko┼äczy┼éa si─Ö awantur─ů: dwaj Rosjanie si─Ö pobili, potem jeden z nich poca┼éowa┼é kanadyjsk─ů uczestniczk─Ö eksperymentu. Poniewa┼╝ obawia┼éa si─Ö gwa┼étu, Rosjan oddzielono od reszty za┼éogi. Podczas prawdziwego lotu na Marsa sprawy seksu nie b─Ödzie mo┼╝na ju┼╝ zignorowa─ç. Nie spos├│b wymaga─ç od uczestnik├│w misji trzyletniego celibatu, cho─çby z powodu generowanych przez brak seksu napi─Ö─ç.

NUDA

Gdy astronauci dotr─ů do celu, b─Öd─ů mieli pe┼éne r─Öce roboty, jednak podczas wielomiesi─Öcznego czy wieloletniego lotu grozi im potworna nuda. Ulubionym zaj─Öciem go┼Ťci stacji kosmicznych jest przypatrywanie si─Ö zmieniaj─ůcej si─Ö Ziemi. Projektanci przysz┼éych rakiet b─Öd─ů raczej unika─ç okien, ale mog─ů zast─ůpi─ç je ekranem pokazuj─ůcym obraz, rejestrowany przez umieszczon─ů na zewn─ůtrz kamer─Ö. Gorzej, ┼╝e gdy Ziemia zniknie z pola widzenia, nie b─Ödzie na co patrze─ç. Gapienie si─Ö w czarn─ů pustk─Ö raczej nie wp┼éynie korzystnie na morale za┼éogi. Na pok┼éad b─Ödzie mo┼╝na zabra─ç tylko rzeczy niezb─Ödne i lekkie, rozrywki ogranicz─ů si─Ö do film├│w, muzyki, ksi─ů┼╝ek elektronicznych czy gier. Astronauta Andy Thomas uwa┼╝a┼é znalezienie sobie rozrywki za kluczowe tak┼╝e ze wzgl─Ödu na psychik─Ö, bo to pozwala oderwa─ç si─Ö my┼Ťlami od otoczenia. Sam sp─Ödza┼é czas na rysowaniu, ale czy znajdowa┼éby w nim ukojenie, gdyby misja trwa┼éa latami?



W─äTPLIWY SENS

Przeciwnicy za┼éogowych lot├│w kosmicznych uwa┼╝aj─ů, ┼╝e nie ma ┼╝adnego powodu, by ludzie latali w kosmos, poniewa┼╝ nie zrobili tam nic, czego nie mog┼éyby zrobi─ç roboty. Robert Park, fizyk z Uniwersytetu Maryland, ocenia, ┼╝e wysy┼éanie w kosmos robot├│w kosztuje mniej wi─Öcej 1% tego, co posy┼éanie tam ludzi. Nie potrzebuj─ů tlenu, jedzenia ani picia, nie grozi im depresja, nie trzeba ich ┼Ťci─ůga─ç z powrotem na Ziemi─Ö, a je┼Ťli zgin─ů bez ┼Ťladu ÔÇô nikt nie b─Ödzie po nich p┼éaka┼é. Scott Hubbard, by┼éy szef programu marsja┼äskiego NASA, przyznaje jednak, ┼╝e to, co dw├│m robotom zaj─Ö┼éo cztery lata, dobrze wyszkolony cz┼éowiek zrobi┼éby w kilka dni. My┼Ťl─ůc o naprawd─Ö dalekich wyprawach, tak czy inaczej przed lud┼║mi nale┼╝a┼éoby wys┼éa─ç roboty, by sprawdzi┼éy, jak wygl─ůda cel podr├│┼╝y i czy jest sens tam si─Ö pcha─ç. Je┼Ťli tak, ┼Ťladem robot├│w b─Ödzie mo┼╝na pos┼éa─ç statek za┼éogowy, cho─çby mia┼é zmierza─ç do celu przez dziesi─Öciolecia. Jakim rozczarowaniem by┼éoby lecie─ç latami do gwiazd i nie znale┼║─ç tam niczego ciekawego! Przemierzanie tysi─Öcy lat ┼Ťwietlnych od jednej nagiej planety do drugiej i tak brzmi wystarczaj─ůco mrocznie i ponuro, a nie ekscytuj─ůco. Ju┼╝ chyba ma┼éo kto wierzy, ┼╝e kosmos t─Ötni ┼╝yciem, jak w ÔÇ×Gwiezdnych wojnachÔÇŁ. Poniewa┼╝ nie wiadomo, co o podr├│┼╝ach w kosmos b─Öd─ů my┼Ťle─ç przysz┼ée pokolenia, nawet udana wyprawa mo┼╝e sko┼äczy─ç si─Ö tak jak dla bohatera ÔÇ×Powrotu z gwiazdÔÇŁ Stanis┼éawa Lema ÔÇô astronauty, kt├│ry wr├│ci┼é na Ziemi─Ö z ponadstuletniej wyprawy, lecz zamiast chwa┼éy i fanfar spotka┼éo go niezrozumienie i oboj─Ötno┼Ť─ç. ┼Üwiat przesta┼é ceni─ç ryzyko i przygod─Ö, wybieraj─ůc bezpiecze┼ästwo, dobrobyt i ┼Ťwi─Öty spok├│j. Eksploracja odleg┼éych planet nikogo ju┼╝ nie obchodzi┼éa.



KOSZTY

Kosmiczny wy┼Ťcig USA i Zwi─ůzku Radzieckiego w latach 1957ÔÇô1975 s┼éu┼╝y┼é politycznym celom, dlatego nie mog┼éo na niego brakowa─ç pieni─Ödzy. Po szoku, jaki wywar┼é lot Jurija Gagarina, i deklaracji prezydenta KennedyÔÇÖego, ┼╝e jeszcze w latach 60. Amerykanie stan─ů na Ksi─Ö┼╝ycu, bud┼╝et NASA powi─Ökszy┼é si─Ö o 89%, a liczba wsp├│┼épracownik├│w skoczy┼éa z 60 do 200 tys. W latach 60. NASA otrzymywa┼éa do 5% ameryka┼äskiego bud┼╝etu, dzi┼Ť tylko 1%. Obecnie tak silnym jak niegdy┼Ť polityka impulsem do eksploracji kosmosu mog┼éaby by─ç jedynie realna szansa na zyski z wykorzystania pozaziemskich zasob├│w naturalnych. Mimo braku entuzjazmu i kryzysu w ostatnich latach da┼éo si─Ö zauwa┼╝y─ç pewne o┼╝ywienie w dziedzinie za┼éogowych lot├│w kosmicznych ÔÇô pojawi┼éy si─Ö ameryka┼äskie, rosyjskie, europejskie i nawet chi┼äskie plany lot├│w na Ksi─Ö┼╝yc i Marsa. W snuciu podobnych plan├│w nie przeszkadzaj─ů wielkie r├│┼╝nice w bud┼╝etach ÔÇô NASA ma 16,2 mld dol., a np. Roskosmos ÔÇô tylko 1,2 mld. Zreszt─ů koszty projektowanych od lat misji marsja┼äskich zawsze by┼éy rozstrzelone ÔÇô od 30 mld dolar├│w, kt├│re powinny wystarczy─ç na misj─Ö Mars Direct, po 450 mld dolar├│w wed┼éug szacunk├│w z czas├│w GeorgeÔÇÖa Busha. W ci─Öciu koszt├│w pomog┼éoby wys┼éanie na Marsa kolonizator├│w z biletem w jedn─ů stron─Ö. Ide─Ö t─Ö lansuje Buzz Aldrin, argumentuj─ůc, ┼╝e je┼Ťli we┼║mie si─Ö pod uwag─Ö ogromny wysi┼éek, potrzebny by wys┼éa─ç ludzi na Czerwon─ů Planet─Ö, ┼Ťci─ůganie ich z powrotem po paru miesi─ůcach wydaje si─Ö ma┼éo sensowne. Tym bardziej ┼╝e powr├│t drastycznie zwi─Öksza ryzykowno┼Ť─ç misji ÔÇô w lotach kosmicznych, podobnie jak w samolotowych, najtrudniejsze i najbardziej ÔÇ×wypadkoweÔÇŁ s─ů starty i l─ůdowania. W NASA, by─ç mo┼╝e, pomys┼é podr├│┼╝y bez powrotu nie przejdzie, ale niewykluczone, ┼╝e podchwyc─ů go zdeterminowani Chi┼äczycy. Z pewno┼Ťci─ů nik┼ée szanse na sfinansowanie maj─ů pomys┼éy na podr├│┼╝e kosmiczne trwaj─ůce wiele lat. W czasach, gdy politycy rzadko wybiegaj─ů my┼Ťlami poza w┼éasn─ů kadencj─Ö, trudno przypuszcza─ç, ┼╝e jaki┼Ť rz─ůd zainwestuje w misj─Ö, kt├│rej efekty poznaj─ů dopiero przysz┼ée pokolenia.



D┼üUGO┼Ü─ć LUDZKIEGO ┼╗YCIA

Gdyby nie uda┼éo si─Ö wymy┼Ťli─ç sposobu na przechytrzenie pr─Ödko┼Ťci ┼Ťwiat┼éa, trzeba by zastanowi─ç si─Ö nad zorganizowaniem wieloletniej podr├│┼╝y, trwaj─ůcej d┼éu┼╝ej ni┼╝ przeci─Ötne ludzkie ┼╝ycie. Fanta┼Ťci podaj─ů kilka rozwi─ůza┼ä. Statek m├│g┼éby by─ç wielopokoleniow─ů ark─ů, na kt├│rej rodzi┼éyby si─Ö i umiera┼éy kolejne generacje, a do celu dotarliby potomkowie tych, kt├│rzy opu┼Ťcili Ziemi─Ö. Prokreacja musia┼éaby odbywa─ç si─Ö pod kontrol─ů, by nie dosz┼éo do niepo┼╝─ůdanych mutacji genetycznych ani do przeludnienia na statku. Antropolog z Uniwersytetu Florydzkiego John Moore wyliczy┼é, ┼╝e aby zapewni─ç wystarczaj─ůc─ů r├│┼╝norodno┼Ť─ç genetyczn─ů, w podr├│┼╝ trwaj─ůc─ů d┼éu┼╝ej ni┼╝ ┼╝ycie jednego pokolenia powinno wyruszy─ç ok. 180 os├│b. Organizacja ┼╝ycia na statku powinna imitowa─ç mikrospo┼éecze┼ästwo na wz├│r kolonist├│w, kt├│rzy przed laty osiedlali si─Ö w nowych rejonach Ziemi. Planuj─ůc rozmna┼╝anie, trzeba by rozwi─ůza─ç problem potencjalnie szkodliwego dla p┼éodu promieniowania i mikrograwitacji. Inny pomys┼é to hibernacja. Astronauci sp─Ödziliby lata w kostce lodu i zostaliby rozmro┼╝eni dopiero u celu. Wariant tej idei przewiduje, by zamiast doros┼éych wys┼éa─ç w kosmos zamro┼╝one embriony. W odpowiednim momencie nale┼╝a┼éoby je odmrozi─ç, pozwoli─ç im rozwin─ů─ç si─Ö w sztucznej macicy, a potem powierzy─ç je pod opiek─Ö robotom. Jeszcze inaczej mog┼éaby wygl─ůda─ç wieloletnia misja, gdyby in┼╝ynieria genetyczna pozwoli┼éa na wytworzenie superludzi, ┼╝yj─ůcych d┼éugo, jedz─ůcych ma┼éo i przygotowanych do prze┼╝ycia d┼éugiej i monotonnej podr├│┼╝y. Opr├│cz problem├│w technicznych, zwi─ůzanych z utrzymaniem za┼éogi przez wiele lat przy ┼╝yciu, czy te┼╝ zatrzymania, a potem przywr├│cenia jej ┼╝ycia, wszystkie tego typu pomys┼éy prowokuj─ů gigantyczne dylematy etyczne. Ch─Ötnych do lotu pewnie nie zabraknie, ale czy wolno im skazywa─ç swoje dzieci i praprawnuk├│w na egzystencj─Ö poza Ziemi─ů? Czy mo┼╝emy sobie pozwoli─ç na tak daleko posuni─Öt─ů manipulacj─Ö ludzkim ┼╝yciem?


Autor: Piotr Szymczak
http://www.focus.pl/nauka/zobacz/publik ... ji/2/nc/1/


G├│ra
 Zobacz profil  
 

Wy┼Ťwietl posty nie starsze ni┼╝:  Sortuj wg  
Utw├│rz nowy w─ůtek Odpowiedz w w─ůtku

Strefa czasowa: UTC + 2


Kto przegl─ůda forum

U┼╝ytkownicy przegl─ůdaj─ůcy ten dzia┼é: Brak zidentyfikowanych u┼╝ytkownik├│w i 5 go┼Ťci


Nie mo┼╝esz rozpoczyna─ç nowych w─ůtk├│w
Nie mo┼╝esz odpowiada─ç w w─ůtkach
Nie mo┼╝esz edytowa─ç swoich post├│w
Nie mo┼╝esz usuwa─ç swoich post├│w
Nie mo┼╝esz dodawa─ç za┼é─ůcznik├│w

Szukaj:
Skocz do:  
cron
Powered by phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group
Przyjazne u┼╝ytkownikom polskie wsparcie phpBB3 - phpBB3.PL